Pytanie „1 WJO czym mogę jeździć” najczęściej pojawia się u osób, które chcą zdobyć uprawnienia na wózki widłowe, odnowić kwalifikacje albo sprawdzić, jakie wózki jezdniowe podnośnikowe mogą obsługiwać. W praktyce chodzi o zakres dawnych kategorii WJO oraz obecnych uprawnień wydawanych przez Urząd Dozoru Technicznego.

Warto zaznaczyć, że od 1 czerwca 2019 roku nastąpiła istotna zmiana: dawne kategorie I WJO, II WJO i III WJO zostały wycofane z nowych wniosków, a nowe uprawnienia UDT są przyznawane z określonym terminem ważności – zwykle 5 lub 10 lat, w zależności od rodzaju wózków.

Czym są uprawnienia WJO i do jakich wózków się odnoszą?

WJO oznaczało potocznie uprawnienia do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych. Są to urządzenia transportu bliskiego wykorzystywane w magazynach, halach produkcyjnych, centrach logistycznych i składach. Najczęściej mówi się na nie po prostu wózki widłowe.

Uprawnienia dotyczą przede wszystkim urządzeń takich jak: wózki czołowe, boczne, wysokiego składowania, prowadzone, podestowe, wózki specjalizowane, ładowarki teleskopowe, wózki zdalnie sterowane, wózki ze zmiennym wysięgiem oraz inne wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia.

Do legalnej obsługi wózków widłowych nie wystarczy samo doświadczenie. Osoba pracująca na stanowisku operatora musi posiadać aktualne zaświadczenie kwalifikacyjne wydane przez UDT oraz brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy operatora.

Kategorie uprawnień UDT po zmianach od 1 czerwca 2019 roku

Obecnie w formularzu do oceny kwalifikacji wybiera się jeden z dwóch zakresów uprawniających do obsługi wózków widłowych.

1. Pierwszy, szerszy zakres obejmuje wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, w tym urządzenia ze zmiennym wysięgiem oraz wózki z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem. To odpowiednik dawnej najwyższej kategorii.
2. Drugi, niższy zakres obejmuje wózki podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, ale z wyłączeniem wózków ze zmiennym wysięgiem oraz tych, które umożliwiają unoszenie operatora wraz z ładunkiem.

W dawnym systemie funkcjonowały trzy kategorie uprawnień WJO.

1. Kategoria I WJO była najwyższa i uprawniała do obsługi wózków specjalizowanych, w tym wózków ze zmiennym wysięgiem oraz z operatorem podnoszonym wraz z ładunkiem. Posiadając uprawnienia I WJO, operator mógł obsługiwać również wszystkie pozostałe wózki jezdniowe podnośnikowe z kategorii niższej, czyli II WJO i III WJO.
2. Kategoria II WJO uprawniała do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z wyłączeniem wózków specjalizowanych. Mając II WJO, można było obsługiwać także wózki z kategorii III WJO.
3. Kategoria III WJO obejmowała wózki prowadzone, czyli takie, przy których operator nie siedzi w kabinie ani nie stoi na podeście – często prowadzi wózek idąc obok urządzenia.

Jak zdobyć uprawnienia na wózki widłowe krok po kroku?

Aby uzyskać uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych, należy ukończyć odpowiedni kurs i podejść do egzaminu państwowego przed komisją Urzędu Dozoru Technicznego.

Kandydat powinien mieć ukończone 18 lat, odpowiedni stan zdrowia, często minimum podstawowe wykształcenie, a także predyspozycje do pracy z ładunkiem i urządzeniami technicznymi. Kurs na obsługę wózków jezdniowych podnośnikowych trwa zwykle od 42 do 81 godzin, w zależności od zakresu szkolenia i kategorii uprawnień.

Szkolenia obejmują część teoretyczną i praktyczną. W części teoretycznej omawia się zasady bezpieczeństwa, budowę wózków, dokumentację, przepisy UDT, użytkowanie wózków jezdniowych, stateczność oraz pracę z ładunkiem. W części praktycznej kandydat ćwiczy wykonywanie manewrów, jazdę, podnoszenie, transport i odkładanie ładunku na krótkie odległości.

Procedura odbywa się zgodnie z przepisami w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze oraz konserwacji urządzeń technicznych.

Egzamin UDT, ważność uprawnień i zasady ich przedłużania

Egzamin UDT składa się z części teoretycznej oraz praktycznej. Najpierw kandydat rozwiązuje test sprawdzający wiedzę, a następnie wykonuje zadania na placu manewrowym przed komisją UDT.

W części praktycznej oceniane są m.in. przygotowanie wózka do pracy, bezpieczna jazda, prawidłowe operowanie masztem, przewożenie ładunku, obserwacja otoczenia, właściwe zakończenie pracy oraz przestrzeganie zasad BHP.

Po pozytywnym wyniku egzaminu operator otrzymuje imienne zaświadczenie kwalifikacyjne, które uprawnia go do obsługi wózków widłowych w dowolnym miejscu pracy na terenie Polski – oczywiście w zakresie wpisanym na dokumencie.

Uprawnienia są terminowe. Dla wózków specjalizowanych, z wysięgnikiem lub z operatorem podnoszonym wraz z ładunkiem okres ważności wynosi zazwyczaj 5 lat. Dla pozostałych wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia – zazwyczaj 10 lat. Aby je przedłużyć, trzeba złożyć odpowiedni wniosek przed upływem terminu ważności.

Co można obsługiwać z uprawnieniami WJO, a kiedy wystarczy szkolenie pracodawcy?

Posiadając uprawnienia UDT, można obsługiwać wózki wskazane w zakresie zaświadczenia. Jeśli dokument obejmuje dawną kategorię I WJO lub obecny szerszy zakres, operator może obsługiwać także wózki z zakresu niższego. Jeśli ma tylko zakres niższy, nie może pracować na wózkach specjalizowanych, ze zmiennym wysięgiem ani takich, w których operator jest podnoszony wraz z ładunkiem.

Szkolenie przeprowadzone przez pracodawcę jest ważne, ale nie zastępuje kwalifikacji UDT tam, gdzie są one wymagane. Pracodawca powinien przeszkolić operatora stanowiskowo, zapoznać go z instrukcją, zasadami zakładowymi i ryzykiem, ale samo szkolenie wewnętrzne nie daje prawa do obsługi urządzeń objętych dozorem technicznym.

1 WJO czym mogę jeździć – podsumowanie

Odpowiadając krótko na pytanie 1 WJO czym mogę jeździć: dawna kategoria I WJO dawała najszersze możliwości. Uprawniała do obsługi wózków specjalizowanych, wózków ze zmiennym wysięgiem, urządzeń z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem oraz wszystkich wózków z kategorii niższej.

Dziś najważniejsze jest sprawdzenie aktualnego zakresu zaświadczenia UDT. Osoba, która chce pracować jako operator wózka widłowego, powinna ukończyć kurs, zdać egzamin przed komisją UDT i posiadać ważne zaświadczenie kwalifikacyjne.

W kontekście zakupu, wynajmu i serwisowania sprzętu warto sprawdzić ofertę Saw-Trak. Firma oferuje wózki widłowe, serwis wózków widłowych, części, wynajem wózków widłowych oraz przygotowanie urządzeń do odbioru UDT, co pomaga pracodawcom dbać o bezpieczeństwo, sprawność floty i ciągłość pracy.